Johannes die doper se taak as wegbereider was om die mense terug te bring na die wet van Moses.

Die Ou Testament sluit af met die belofte dat die Here Elia voor Hom sou uitstuur om sy pad gelyk te maak.

“Dink aan die wet van Moses, my kneg, wat Ek hom beveel het op Horeb vir die hele Israel — insettinge en verordeninge.  Kyk, Ek stuur julle die profeet Elía voordat die groot en vreeslike dag van die HERE aanbreek.  En hy sal die hart van die vaders terugbring tot die kinders, en die hart van die kinders tot hulle vaders, sodat Ek nie hoef te kom en die land met die banvloek tref nie” (Mal 4:4-6).

Let wel hoe die volk opgeroep word om aan die wet van Moses te dink voordat die Here koms van Elia aankondig.  Daarmee karakteriseer Hy die werk van Elia wat sal kom.  Hy sal die harte van vaders terugbring na die kinders, dws hulle laat terugkeer na die wet van Moses.  Die Elia wat sou kom sou soos die eerste Elia ywer vir die wet van Moses, sodat die Here nie hoef te kom en die land met die banvloek te tref nie.

Dié profesie is deur die koms van Johannes die Doper vervul .  Jesus sê in Mattheüs 11: “… al die profete en die wet het tot op Johannes geprofeteer.  14 … hy is Elía wat sou kom” (Mt 11:13-14).

“In daardie dae het Johannes die Doper opgetree en in die woestyn van Judéa gepreek en gesê: Bekeer julle, want die koninkryk van die hemele het naby gekom.  Want dit is hy van wie deur die profeet Jesaja gespreek is toe hy gesê het: Die stem van een wat roep in die woestyn: Berei die weg van die Here, maak sy paaie reguit!  En hy, Johannes, het ’n kleed gedra van kameelhare en ’n leergord om sy heupe, en sy voedsel was sprinkane en wilde heuning.  En Jerusalem en die hele Judéa en die hele omtrek van die Jordaan het uitgegaan na hom toe.  En hulle is deur hom in die Jordaan gedoop met belydenis van hulle sondes” (Mt 3:1-6; vgl Jes 40:3-4 en Jh 1:23).

Johannes preek en doop mense om sy opdrag uit te voer om die mense na die wet van Moses terug te lei.

Sy boodskap is eenvoudig “bekeer julle”.   Die Griekse woord wat met “bekeer” vertaal is, “metanoêoo”, se oorspronklike betekenis is “om jou opinie te verander”.   Om jou gedrag te verander, moet mens jou opinie verander.   Want uit die hart is die uitgange van die lewe.  Waar die hart van vol is loop die mond van oor (Mt 15:18‑19).

Die verandering van opinie begin met Johannes-se-bekeringsdoop (Hand 19:4).  Die eerste daad van bekering is om gedoop teword.  Deur hulle te laat doop met belydenis van hulle sondes, het hy die mense voorberei vir die Nuwe Verbond in Jesus se bloed.

Maar dit moes daarna ook in hulle gedrag weerspieël word dat hulle opinies verander het.   Johannes het dit vir hulle prakties uitgespel. Lukas 3: “Dra dan vrugte wat by die bekering pas, en moenie by julleself begin sê: Ons het Abraham as vader nie; want ek sê vir julle dat God mag het om uit hierdie klippe kinders vir Abraham te verwek.  Maar die byl lê ook al teen die wortel van die bome. Elke boom dan wat geen goeie vrugte dra nie, word uitgekap en in die vuur gegooi.  En die skare het hom gevra en gesê: Wat moet ons dan doen?  En hy antwoord en sê vir hulle: Wie twee kledingstukke het, moet meedeel aan hom wat nie het nie; en wie voedsel het, moet dieselfde doen.  En tollenaars het ook gekom om gedoop te word, en vir hom gesê: Meester, wat moet ons doen?  En hy antwoord hulle: Moenie meer invorder as wat julle voorgeskrywe is nie.  En die soldate het hom ook gevra en gesê: En ons, wat moet ons doen?  En hy sê vir hulle: Julle moet niemand geweld aandoen of iets afpers nie; en wees tevrede met julle soldy” (Lk 3:8‑14).

Die groot fokuspunt van Johannes se werk was duidelik sy bekeringsdoop.  Johannes het bekend geword oor sy doop, só bekend dat hy die bynaam, “die Doper”, gekry het.

Omdat Johannes bekering preek en ‘n bekeringsdoop bedien is dit vanselfsprekend dat sy doop ‘n terugkeer sou gewees het na die Here se oorspronklike opdragte en bedoeling.  Hy het nie net ander mense opgeroep om hulle idees te verander nie, hy het dit self prakties toegepas en gedemonstreer met sy manier van doop!   Die manier waarop hy mense gedoop het was deel van sy bekeringsoproep!   Hy het vir hulle met sy doop gewys wat dit beteken om terug te keer na die wet van Moses wat die Here hulle in die woestyn beveel het.

Deels daarom doen hy dit buite in die natuur, in die Jordaan (Mt 3:16, Mk 1:5 en 1:9), by die fontein “Enon naby Salim” (Jh 3:23) en selfs oorkant die Jordaan in die woestyn by Betábara (Jh 1:28) – om die woestyntoestande wat Israel met hulle uittog beleef het, te laat herleef.

Dit hou noodwendig in dat hy sou doop soos wat hulle in die woestyn gedoen het.  Hy sou ‘n ommekering gebring het in die hoeveelheid water wat gebruik word, van baie water na min water in ooreenstemming met die hele boodskap van die Bybel en van die woestynlewe.

Die Joodse mikveh en Johannes-se-bekeringsdoop is nie dieselfde doop nie

Sowel Onderdompeldopers as Sprinkeldopers neem aan dat Johannes-se-bekeringsdoop op die Joodse Mikveh gebasseer is en dat hy mense onderdompel het soos die Jode.   Maar as mens werklik krities daaroor dink en lees wat die Bybel sê, word dit gou duidelik dat Johannes nie mense ondergedompel het soos wat die Jode doen nie.   Want dit sou in stryd wees met die wet van Moses.

Die Skrif is duidelik daaroor dat daar ‘n botsing tussen Johannes en die Joodse establishment was, al is die gegewens daaroor skraps.  Johannes het die Fariseërs en Saduseërs “addergeslag” genoem (Mt 3:7) en hulle het op hulle beurt gesê hy het ‘n duiwel (Mt 11:18).

Dat die verskil tussen Johannes en die Jode primêr oor sy doop gegaan het, blyk duidelik uit die feit dat Johannes se dissipels en die Jode met mekaar oor die reiniging gestry het (Jh 3:25).  As Johannes gedoop het soos wat die Jode gedoop het, sou daar geen konflik oor die reiniging gewees het nie.   Jesus se vraag aan die Fariseërs oor Johannes se doop bevestig dit: “Die doop van Johannes, waar was dit vandaan, uit die hemel of uit mense?  En hulle het by hulleself geredeneer en gesê: As ons sê: Uit die hemel — dan sal Hy ons vra: Waarom het julle hom dan nie geglo nie?  En as ons sê: Uit mense — dan moet ons oppas vir die menigte, want almal hou Johannes vir ’n profeet” (Mt 21:25-26).

Die Jode het deur die eeue heen die erediens verander en dinge bygelas wat die Here nie beveel het of wat sy bedoeling was nie.  Veral die Fariseërs het die Ou Testamentiese wette verander in gebod-op-gebod en reël-op-reël wat bloot die instellings van mense was.   Jesus het ook met hulle koppe gestamp oor hulle tradisies waarvoor hulle die wet van God kragteloos gemaak het (Mt 15:1-9).  En dit het spesifiek oor die Joodse reinigingsgebruike gegaan wat Jesus se dissipels nie nagekom het nie.  Hulle reinigingsgebruike was klaarblyklik nie wat die Here se oorspronklike instelling was nie.

Daar is opvallende en belangrike verskille tussen die Joodse reinigingsbaddens en Johannes-se-bekeringsdoop.

Joodse mans en vroue wat in terme van die wet kulties onrein is (Levitikus 12 tot 15) onderdompel en was hulleself nakend in ‘n Mikveh, ‘n bad wat spesiaal vir die doel volgens die Rabbynse voorskrifte ingerig is.  Heidene wat die Joodse geloof aanneem moet hulleself ook in die Mikveh onderdompel en was.  Omdat dit nakend gebeur, word streng apartheid tussen mans en vroue gehandhaaf.  Die Joodse onderdompeling word telkens herhaal wanneer ‘n persoon kulties onrein word byvoorbeeld as gevolg van menstruasie, geboorte skenk, ejakulasie, naby ‘n lyk kom.  Dit is ‘n selfdoen-doop; elke man of vrou onderdompel en was hom-/haarself.

Johannes, daarenteen, het almal voor die voet gedoop ongeag of hulle kulties onrein was volgens die Ou Testamentiese en Rabbynse voorskrifte.   Dit het sy bekeringsboodskap gedra, nl dat almal onrein is as gevolg van hulle sonde ongeag wie hulle is of wat hulle onmiddelike situasie is.   Johannes het blykbaar mans en vroue saam in die openbaar gedoop buite in die natuur.   Omdat dit in die openbaar gedoen was en gemengde gehore was, sou hy die mense baie beslis nie nakend gedoop het soos die Jode nie.

Selfs met klere aan is dit onwaarskynlik dat Johannes mense sou onderdompel.  Om mense te onderdompel soos wat die Onderdompeldopers doen, sou ‘n onbehoorlike indringing in die privaatheid van die dopeling se liggaam wees.  Die man wat vir Filippus gesê het dat hy nie sy broer se vrou mag hê nie en waarvoor hy die hoogste prys betaal het (Mt 14:3-11), sou dit eenvoudig nie doen nie.  Omdat dit in stryd met die wet van Moses sou wees en hy juis die mense na die wet van Moses moes teruglei!

Zacharias Venter
Oos-Londen
13 Mei 2019

Skakels na ander artikels oor die doop: https://wp.me/p8E6eZ-1Y

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s